برای ساخت صفحات وب پویا نیاز به نوشتن دستورات برنامه نویسی(علاوه بر تگ های HTML)  است . دو نوع برنامه نویسی مبتنی بر وب وجود دارد :

در ادامه به توضیح روش های موجود برای این دو نوع برنامه نویسی می پردازیم:

http

اگر فرایند درخواست و نمایش صفحات وب را در نظر بگیریم ، دو عنصر اصلی در این ارتباط سرویس دهنده و سرویس گیرنده هستند. صفحات وب روی سرویس دهنده قرار داشته و از طرف سرویس گیرنده درخواست می شوند. و پس از دریافت صفحه یا نتیجه اجرای صفحه، آنرا نمایش می دهند. حال با توجه به محل اجرای کدهای برنامه نویسی داخل صفحه وب دو حالت داریم.

برنامه نویسی  سمت سرویس گیرنده

در این مدل،کدهای برنامه نویسی به همراه صفحه وب از سرویس دهنده به سرویس گیرنده منتقل شده و در صورت نیاز توسط مرورگر تفسیر و اجرا می شوند. اجرای این کدها می تواند ظاهر صفحه یا محتوای آنرا در صورت وقوع رویدادهای ماوس و صفحه کلید دچار تغییر کند. به عنوان مثال با قرار گرفتن نشانگر ماوس روی یک گزینه، کدهایی اجرا شده و منوی آنرا باز کند. یا با حرکت نشانگر ماوس روی سطرهای یک جدول پس زمینه سطر جاری تغییر کند. در این تکنولوژی، مرورگرها دستورات برنامه نویسی را جهت تولید کدهای HTML و در زمان درخواست یک صفحه توسط  کاربر ، استفاده خواهند کرد. بنابراین محتویات یک صفحه بر اساس درخواست کاربران و بصورت پویا ایجاد خواهد شد.

تاکنون تکنولوژی های متعددی بر اساس رویکرد فوق مطرح و در اختیار طراحان و مولفان صفحات وب پویا قرار گرفته شده است . جاوا اسکریپت بیشترین کاربرد را در این زمینه دارد.

Javascript

جاوااسکریپت (JavaScript) ، ‌اولین زبان اسکریپت در رابطه با مرورگرها است . زبانهای اسکریپت بعنوان حد میانه بین کدهای HTML و زبانهای معمولی برنامه نویسی قرار داشته و بصورت مفسری عمل مینمایند. جاوااسکریپت را نباید با زبان برنامه نویسی جاوا اشتباه گرفت . این زبان توسط شرکت نت اسکیپ ارائه گردیده است و امروزه توسط  اکثر مرورگرها پشتیبانی می شود. بخشی از گرامر زبان فوق نظیر ساختار اولیه ، از جاوا گرفته شده است.جاوااسکریپت دارای امکانات متعدد و قدرتمندی جهت کنترل و مدیریت رفتار و محتویات یک مرورگر است . زبان فوق توانائی انجام عملیاتی نظیر عملیات روی فایل ها  را دارا نمی باشد ( شاید یکی از دلایل مسائل امنیتی باشد ) . فراگیری جاوااسکریپت راحت است . جاوا اسکریپت بگونه ای طراحی شده است که قادر به خلق برنامه های کوچک و در عین حال موثر جهت انجام عملیات متعددی نظیر برخورد با رویدادهای بوجود آمده در سطح کاربر نظیر کلیک نمودن بر روی یک آیتم ، بستن یک پنجره ، فعال شدن یک صفحه ، خارج شدن از یک صفحه ، حرکت موس روی یک آیتم و… است .

جی کوئری (JQuery ) یک کتابخانه از کدهای جاوا اسکریپت است که با هدف ساده تر کردن کدنویسی جاوا اسکریپت ارائه شده است. با کمک جی کوئری می توان با نوشتن کدهای مختصر کارهای بزرگی انجام دارد.  برای استفاده از کتابخانه جی کوئری باید فایل کتابخانه ای آن با پسوند .js را از سایت ارائه کننده آن دریافت کرده و در صفحه وب آنرا معرفی کنیم. در آینده با روش کدنویسی جاوااسکریپت و استفاده از جی کوئری آشنا خواهید شد.

برنامه نویسی سمت سرویس دهنده

در این مدل، اسکریپت های برنامه نویسی قرارگرفته در صفحه وب توسط سرویس دهنده اجرا شده و خروجی آنها در صفحه وب درج شده و به سرویس گیرنده فرستاده می شود. این کدها می توانند به فایلها و بانک های اطلاعاتی قرار گرفته روی سرویس دهنده دسترسی داشته و بر اساس درخواست کاربر اطلاعاتی را از آنها استخراج کرده و داخل صفحه قرار دهند.

در این روش، اجرای تمامی پردازش ها بر روی سرویس دهنده،  قبل از ارسال صفحه برای مرورگر است . یکی از مزایای عمده مدل فوق نسبت به مدل Client-Side ، این مورد است که : در یک صفحه وب صرفاً شاهد کدهای HTML خواهیم بود. و دستورات برنامه نویسی صفحات وب در نزد سرویس دهنده وب مخفی نگهداری خواهد شد و در نتیجه اکثر مرورگرها قادر به نمایش نتایج خواهند بود .یکی دیگر از نکات  مهم در رابطه با مدل فوق، این است که  یک صفحه تا زمانی که درخواستی برای آن دریافت نشده باشد ، محتویات آن بوجود نخواهد آمد.

در ادامه به بررسی برخی تکنولوژیهای متداول  دراین مدل خواهیم پرداخت .

Common Gateway Interface

CGIمکانیزمی برای ایجاد اسکریپت بر روی سرویس دهنده بوده تا بدین طریق امکان ایجاد برنامه ها ی متکی بر وب فراهم گردد.CGI این امکان را فراهم خواهدکردکه،برنامه های نوشته شده با زبانهایی مثل بیسیک،   C  ،C++ را بر روی سرویس دهنده قرارگرفته و اجرا شود. این برنامه ها می توانند دارای پسوندهای EXE یا DLL باشند که امروزه به دلایل امنیتی و حفاظت در برابر ویروس ها، اکثر سرورهای میزبانی اجازه اجرای این نوع برنامه ها را نمی دهند.

Active Server Pages

تکنولوژب ASP که پس از عرضه ASP.NET با نام ASP کلاسیک نامیده می شود، یکی از متداولترین روش های موجود و استفاده شده برای ایجاد صفحات وب پویا است . در ASP از زبانvbScriptکه گرامری شبیه بیسیک دارد برای کدنویسی استفاده می شود . ASP  نسبت به برخی از تکنولوژیهای دیگر از کارآئی پایین تری برخوردار بوده و در زمینه استفاده از زبانهای اسکریپت در کنار خود ، نیز دارای محدودیت جدی است .

Java Server Pages

JSPامکان ترکیب Html ویا Xml را با کدهای جاوا فراهم می نماید. این فناوری برخلاف ASP که صرفاً توسط سرویس دهنده وب مایکروسافت ( IIS) حمایت می گردد ،‌ توسط سرویس دهندگان متعددی حمایت شده است . JSP در مقایسه با ASP بمراتب دارای قدرت و سرعت بیشتری بوده و برنامه نویسان جاوا بخوبی با قابلیت های متعدد آن آشنائی دارند.

Personal Home Page

تکنولوژی PHP که در ابتدا Personal Home Page  نامیده می شد و اخیراً PHP: Hypertext Preprocessor  (پیش پردازشگر ابرمتن )نامیده می شود ، یکی دیگر از تکنولوژیهای رایج برای ایجاد صفحات وب پویا است . تکنولوژی فوق بر خلاف ASP.NET ، بصورت مستقل از سکو بوده و بر روی اغلب سیستم ها نظیر ویندوز، لینوکس و اغلب نسخه های یونیکس قابل استفاده است . گرامر زبان فوق نظیر C و Perl  است.تکنولوژی فوق دارای برخی از ویژگی های برنامه نویسی شی گراء بوده که امکان سازماندهی و کپسوله نمودن کدها را فراهم می آورد. این تکنولوژی بصورت کدمنبع باز (Open Source) بوده و با استفاده گسترده از لینوکس بعنوان سیستم عامل سرورهای میزبانی وب، محبوبیت زیادی پیدا کرده است.

ASP.NET

ASP.NET  بعنوان یک ماژول بر روی سرویس دهنده قرار می گیرد . و در کنار تکنولوژی قدرتمند دات نت قرار دارد برای برنامه نویسی ASP.NET می تواند از محیط توسعه مجتمع ویژوال استودیو دانت نت و زبان های قدرتمندی مثل VB.NET ،C#.NET استفاده کرد. استفاده از این محیط برنامه نویسی با زبان های شی گرا، ویژوال و رویداد گرا، امکان ایجاد سیستم های بزرگ مبتنی بر وب را فراهم می سازد.

نرم افزار مبتنی بر وب

برنامه هائی با قابلیت اجرا بر روی  وب را داشته باشند Web-enabled ، Web-based و Web application گفته می شوند . به هر یک از برنامه های فوق،  می‌توان از طریق یک مرورگر دستیابی پیدا کرد. طراحی  برنامه هایمبتنی بر وب (Web-Based) ، بگونه ای است که قابلیت اجراء بر روی اینترنت و وب را داشته و تماماً از طریق مرورگر اجرا می شوند، در مقابل برنامه های Web-enabled ، قبل از مطرح شدن وب ایجاد شده و دارای یکرابط مبتنی بر وب جهت دسترسی از طریق وب نیز می باشند. پس برنامه های مبتنی بر وب ، از آغاز با رویکرد وب ، طراحی و پیاده سازی شده در صورتیکه برنامه های Web-enabled ، از نرم افزارهای موجود به کمک یک رابط مبتی بر وب استفاده می نمایند.

برنامه های Web-Based ، دارای امکانات و قابلیت های متعددی بوده که بمنظور استفاده در وب طراحی و پیاده سازی شده اند. برنامه های Web-enabled ، دارای یک دروازه مجزا تحت وب بوده که امکان ارتباط با نرم افزارهای قدیمی را فراهم می آورد. دروازه موجود امکان استفاده از تمام قابلیت های نرم افزارهای موجود را فراهم نخواهد کرد و صرفاً پاسخگو به بخش محدودی از انتظارات خواهند بود. بدیهی است بخش هائی از نرم افزارهای موجود ( سنتی ) می بایست با رویکرد وب بازنویسی شده تا امکان ارتباط آنان با دروازه فراهم گردد.

برنامه های موجود بر روی برخی از سایت ها نظیر : خرید کالا ، کتاب ، رزو بلیط هواپیما ، ارسال و دریافت نامه الکترونیکی،  نمونه هائی از برنامه های مبتنی بر وب می باشند.

نمایش قابل چاپ